Κατηγορία: Ηγεσία

Ο κινηματογράφος δεν είναι απλώς μια μορφή ψυχαγωγίας· συχνά λειτουργεί ως καθρέφτης της πραγματικής ζωής, προσφέροντας πολύτιμα μαθήματα για την ανθρώπινη συμπεριφορά, τις σχέσεις και – φυσικά – την ηγεσία. Σε πολλές ταινίες, οι χαρακτήρες καλούνται να ηγηθούν υπό δύσκολες συνθήκες, να εμπνεύσουν, να διαχειριστούν κρίσεις ή να αλλάξουν το status quo. Από τον Γουίλιαμ Γουάλας στο “Braveheart”, που ηγείται μιας επανάστασης, μέχρι τον Νέλσον Μαντέλα στο “Invictus”, που ενώνει ένα διχασμένο έθνος μέσω του αθλητισμού, βλέπουμε ηγέτες που βασίζονται στο όραμα, την αποφασιστικότητα και την ικανότητά τους να εμπνέουν τους άλλους. Άλλοι, όπως ο Μπίλι Μπιν στο “Moneyball”, χρησιμοποιούν την καινοτομία για να αλλάξουν τις παραδοσιακές αντιλήψεις. Ηγεσία μπορεί να σημαίνει επιρροή, όπως στο “12 Angry Men”, όπου ένας μόνο άνθρωπος αλλάζει την άποψη μιας ολόκληρης ομάδας, ή προσαρμογή σε κρίσιμες συνθήκες, όπως στο “Apollo 13”. Ακόμα και οι αμφιλεγόμενοι ηγέτες, όπως ο Τζόρνταν Μπέλφορτ στο “The Wolf of Wall Street”, μας δείχνουν την άλλη πλευρά της χαρισματικής ηγεσίας, όταν αυτή χρησιμοποιείται για εγωιστικούς ή ανήθικους σκοπούς. Σε αυτό το αφιέρωμα, εξετάζουμε εννέα  εμβληματικές ταινίες που παρουσιάζουν διαφορετικά μοντέλα ηγεσίας, αναλύοντας πώς οι πρωταγωνιστές επηρεάζουν τους γύρω τους, ποια χαρακτηριστικά τους κάνουν ηγέτες και τι μπορούμε να μάθουμε από τις επιτυχίες και τα λάθη τους.

The Social Network (2010)

Περίληψη:
Η ταινία αφηγείται την ιστορία της δημιουργίας του Facebook από τον Μαρκ Ζάκερμπεργκ και την άνοδό του στην κορυφή της τεχνολογικής βιομηχανίας, παράλληλα με τις προσωπικές και νομικές συγκρούσεις που προκύπτουν.

Ανάλυση στυλ ηγεσίας:

Ο Ζάκερμπεργκ παρουσιάζεται ως ένας ιδιοφυής αλλά συχνά απρόσεκτος ηγέτης, με έντονη εστίαση στην καινοτομία και τη στρατηγική. Η ηγεσία του χαρακτηρίζεται από αποφασιστικότητα, αλλά και έλλειψη ενσυναίσθησης, κάτι που δημιουργεί τριβές με τους συνεργάτες του.
Οραματική Ηγεσία: Ο Ζάκερμπεργκ έχει μια σαφή ιδέα για το τι θέλει να δημιουργήσει και δεν αφήνει τίποτα να τον σταματήσει.
Καινοτόμος Ηγεσία: Δεν φοβάται να πάρει ρίσκα και να ανατρέψει τις υπάρχουσες δομές.
Ανταγωνιστική Ηγεσία: Μερικές φορές η φιλοδοξία του τον οδηγεί σε συγκρούσεις, θυσιάζοντας προσωπικές σχέσεις για την επιτυχία.

https://youtu.be/MIIPn95YYHs?si=4Ls5SfLqTWUP8ZLy

 Invictus (2009)

Περίληψη:
Η ταινία επικεντρώνεται στον Νέλσον Μαντέλα, ο οποίος, μετά την εκλογή του ως πρόεδρος της Νότιας Αφρικής, χρησιμοποιεί την εθνική ομάδα ράγκμπι για να ενώσει μια χώρα διχασμένη από το απαρτχάιντ.

Ανάλυση στυλ ηγεσίας:

Ο Μαντέλα παρουσιάζεται ως ένας μετασχηματιστικός ηγέτης, με έμφαση στη συμφιλίωση, την ενσυναίσθηση και την ικανότητα να εμπνέει τους ανθρώπους να υπερβούν τις διαφορές τους. Η ηγεσία του βασίζεται στη συλλογική δράση και την εμπιστοσύνη.
Υπηρετική Ηγεσία: Ο Μαντέλα θέτει ως προτεραιότητα το κοινό καλό και όχι την προσωπική του ατζέντα.
Συνεργατική Ηγεσία: Χρησιμοποιεί τον αθλητισμό ως μέσο ένωσης, αντί να επιβάλει την ενότητα μέσω πολιτικής δύναμης.
Στρατηγική Ηγεσία: Κατανοεί τη δύναμη των συμβολικών ενεργειών και τις χρησιμοποιεί για να ενώσει τους ανθρώπους.

12 Angry Men (1957)

Περίληψη:
Ένας ένορκος προσπαθεί να πείσει τους υπόλοιπους 11 να επανεξετάσουν τα στοιχεία σε μια υπόθεση ανθρωποκτονίας. Καθώς η συζήτηση εξελίσσεται, η δυναμική της ομάδας αλλάζει και η ηγεσία του αρχίζει να έχει αντίκτυπο.

Ανάλυση στυλ ηγεσίας:

Ο Juror #8 (Henry Fonda) δείχνει μια ηγεσία βασισμένη στην ηθική, την υπομονή και την ικανότητα να πείθει μέσω λογικής και ενσυναίσθησης. Χωρίς να έχει επίσημη εξουσία, χρησιμοποιεί την επιρροή του για να οδηγήσει τους άλλους σε μια δίκαιη απόφαση.
Ηγεσία με βάση την επιρροή: Ο πρωταγωνιστής δεν έχει επίσημη εξουσία, αλλά χρησιμοποιεί τη λογική και την επιχειρηματολογία για να πείσει.
Ηθική ηγεσία: Δείχνει επιμονή και ακεραιότητα, υπερασπιζόμενος τη δικαιοσύνη παρά την αντίδραση των άλλων.
Συμμετοχική ηγεσία: Δεν επιβάλλει τις απόψεις του, αλλά οδηγεί τη συζήτηση με διάλογο και ερωτήσεις.

The King’s Speech (2010)

Περίληψη:
Η αληθινή ιστορία του βασιλιά Γεωργίου ΣΤ’, ο οποίος αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα τραυλισμού, αλλά με τη βοήθεια ενός ειδικού, καταφέρνει να εμπνεύσει το λαό του κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Ανάλυση στυλ ηγεσίας:

Ο Γεώργιος ΣΤ΄ παρουσιάζεται ως ένας ηγέτης που αντιμετωπίζει τις αδυναμίες του με θάρρος και επιμονή. Η ηγεσία του βασίζεται στην ευθύνη, την ταπεινότητα και την ικανότητα να εμπνέει ελπίδα σε δύσκολους καιρούς.

Ηγεσία μέσω προσωπικής ανάπτυξης: Ο βασιλιάς πρέπει να ξεπεράσει τις αδυναμίες του για να γίνει ηγέτης.
Συναισθηματική ηγεσία: Δείχνει ότι η ηγεσία δεν είναι τέλεια, αλλά χτίζεται μέσα από την προσπάθεια.
Ηγεσία μέσα από την επικοινωνία: Η ικανότητα να μεταδίδεις το σωστό μήνυμα είναι κρίσιμη για την ηγεσία.

Braveheart (1995)

Περίληψη:
Η ταινία αφηγείται την ιστορία του Γουίλιαμ Γουάλας, ενός Σκωτσέζου πολεμιστή που ηγείται της επανάστασης ενάντια στην αγγλική κυριαρχία τον 13ο αιώνα. Μέσα από προσωπική τραγωδία, γίνεται ο ηγέτης μιας εξέγερσης που εμπνέει τους συμπατριώτες του να πολεμήσουν για την ελευθερία τους.

Ανάλυση στυλ ηγεσίας:

Ο Γουάλας είναι ένας ηγέτης που εμπνέει μέσα από το πάθος, την αντίσταση και την αφοσίωση στην ελευθερία. Η ηγεσία του βασίζεται στη θυσία, την ειλικρίνεια και την ικανότητα να κινητοποιεί τους ανθρώπους γύρω του για έναν κοινό σκοπό.
Χαρισματική Ηγεσία: Ο Γουάλας εμπνέει το λαό του με το πάθος και το όραμά του.
Μετασχηματιστική Ηγεσία: Δεν βασίζεται μόνο στη δύναμη, αλλά μεταμορφώνει τους ακόλουθούς του, δίνοντάς τους σκοπό και ελπίδα.
Ηγεσία με το παράδειγμα: Μπαίνει στην πρώτη γραμμή της μάχης, δίνοντας θάρρος στους άλλους.

The Wolf of Wall Street (2013)

Περίληψη:
Η ταινία εξιστορεί την άνοδο και την πτώση του χρηματιστή Τζόρνταν Μπέλφορτ, ο οποίος ιδρύει μια αυτοκρατορία βασισμένη σε αμφιλεγόμενες τακτικές πωλήσεων και απάτες. Η ηγεσία του είναι δυναμική, αλλά ηθικά αμφισβητούμενη.

Ανάλυση στυλ ηγεσίας:

Ο Μπέλφορτ (Leonardo DiCaprio) είναι ένας χαρισματικός αλλά ηθικά διεφθαρμένος ηγέτης. Η ηγεσία του βασίζεται στην επιβολή, την ικανότητα να πείθει και να εμπνέει, αλλά χρησιμοποιεί αυτές τις ικανότητες για εγωιστικούς και καταστροφικούς σκοπούς. Η ταινία αποτελεί μια προειδοποιητική ιστορία για τις συνέπειες της τοξικής ηγεσίας.
Χαρισματική Ηγεσία: Ο Μπέλφορτ έχει την ικανότητα να παρακινεί και να εμπνέει τους εργαζομένους του να επιτύχουν εξαιρετικά αποτελέσματα.
Αυταρχική Ηγεσία: Κυριαρχεί με ισχυρή προσωπικότητα και δεν ανέχεται αμφισβήτηση.
Αντιπαραγωγική Ηγεσία: Χρησιμοποιεί την επιρροή του για ανήθικους σκοπούς, κάτι που τελικά οδηγεί στην καταστροφή του.

Remember the Titans (2000)

Περίληψη:
Η ιστορία βασίζεται σε αληθινά γεγονότα και ακολουθεί τον προπονητή Χέρμαν Μπουν, ο οποίος αναλαμβάνει μια ομάδα αμερικανικού ποδοσφαίρου σε μια περίοδο φυλετικών εντάσεων στις ΗΠΑ. Πρέπει να ενώσει τους παίκτες, ανεξάρτητα από το χρώμα του δέρματός τους, για να δημιουργήσει μια πραγματική ομάδα.

Ανάλυση στυλ ηγεσίας:

Ο προπονητής Χέρμαν Μπούνε (Denzel Washington) δείχνει μια μετασχηματιστική ηγεσία, που βασίζεται στην ενότητα, την πειθαρχία και την ικανότητα να ξεπερνά τις διαφορές. Χρησιμοποιεί το άθλημα ως εργαλείο για να εμπνεύσει αλλαγή και να δημιουργήσει μια κουλτούρα σεβασμού και συνεργασίας.
Μετασχηματιστική Ηγεσία: Δίνει έμφαση στην ομαδικότητα, την εμπιστοσύνη και την ενότητα.
Πειθαρχημένη Ηγεσία: Καθιερώνει αυστηρούς κανόνες και απαιτεί αφοσίωση, αλλά πάντα με δίκαιο τρόπο.
Εμπνευσμένη Ηγεσία: Χρησιμοποιεί το παράδειγμα και το πάθος του για να οδηγήσει τους παίκτες του στην επιτυχία.

Moneyball (2011)

Περίληψη:
Η αληθινή ιστορία του Μπίλι Μπιν, γενικού διευθυντή των Oakland Athletics, που επαναστατεί στο χώρο του μπέιζμπολ χρησιμοποιώντας στατιστικά και ανάλυση δεδομένων αντί για παραδοσιακές στρατηγικές επιλογής παικτών.

Ανάλυση στυλ ηγεσίας:

Ο Μπίλι Μπιν είναι ένας ηγέτης που βασίζεται στην καινοτομία, την ανάλυση δεδομένων και την ικανότητα να αμφισβητεί τις παράδοξες μεθόδους. Η ηγεσία του δείχνει πώς η αλλαγή και η δημιουργικότητα μπορούν να φέρουν επιτυχία ακόμα και με περιορισμένους πόρους
Ηγεσία βασισμένη στα δεδομένα: Αντί για ένστικτο, βασίζεται σε αριθμούς και στοιχεία.
Καινοτόμος ηγεσία: Αλλάζει τους κανόνες του παιχνιδιού, παρά την αντίσταση του κατεστημένου.
Στρατηγική ηγεσία: Παίρνει δύσκολες αποφάσεις με μακροπρόθεσμο όραμα.

Apollo 13 (1995)

Περίληψη:
Η ταινία αφηγείται την αληθινή ιστορία της αποστολής Apollo 13 της NASA, που αντιμετώπισε σοβαρά τεχνικά προβλήματα στο διάστημα, με το πλήρωμα και την ομάδα εδάφους να προσπαθούν να βρουν λύσεις για την επιβίωση.

Ανάλυση στυλ ηγεσίας:

Η ταινία αναδεικνύει τη συνεργασία και την ηγεσία υπό πίεση. Οι ηγέτες, τόσο στο διάστημα όσο και στη Γη, δείχνουν ψυχραιμία, καινοτομία και ικανότητα να λαμβάνουν αποφάσεις υπό ακραίες συνθήκες.
Κρίσιμη ηγεσία: Σε συνθήκες κρίσης, η ηγεσία βασίζεται στη λήψη αποφάσεων υπό πίεση.
Ομαδική ηγεσία: Ο αρχηγός της αποστολής βασίζεται στη συνεργασία με την ομάδα εδάφους.
Προσαρμοστική ηγεσία: Η ικανότητα να αλλάζεις στρατηγική όταν οι καταστάσεις απαιτούν γρήγορη προσαρμογή.

Ο Στωικισμός, μια αρχαία φιλοσοφική σχολή που αναπτύχθηκε στην Ελλάδα και τη Ρώμη, προσφέρει βαθιά σοφία και πρακτικές αρχές που μπορούν να εφαρμοστούν στη σύγχρονη ηγεσία. Σε μια εποχή γεμάτη αβεβαιότητα, ταχείες αλλαγές και πολυπλοκότητα, οι αρχές του Στωικισμού μπορούν να βοηθήσουν τους ηγέτες να διατηρήσουν την ψυχραιμία, την ηθική ακεραιότητα και την αποτελεσματικότητα. Ας εξετάσουμε πώς οι διδασκαλίες των Στωικών φιλοσόφων, όπως ο Μάρκος Αυρήλιος, ο Σενέκας και ο Επίκτητος, μπορούν να εμπνεύσουν τη σύγχρονη ηγεσία.

---

Οι Αρχές του Στωικισμού και η Σύγχρονη Ηγεσία

Οι Στωικοί φιλόσοφοι υποστήριζαν ότι η ευτυχία και η εσωτερική γαλήνη προέρχονται από την ικανότητα να ελέγχουμε τις δικές μας σκέψεις και αντιδράσεις, παρά από τα εξωτερικά γεγονότα. Αυτές οι αρχές είναι ιδιαίτερα σχετικές με τη σύγχρονη ηγεσία, όπου οι ηγέτες αντιμετωπίζουν συνεχείς προκλήσεις και απαιτούνται να λαμβάνουν αποφάσεις υπό πίεση.

1. Διάκριση ελέγχου: Ο Επίκτητος έλεγε: «Τα πράγματα από μόνα τους δεν μας ενοχλούν, αλλά οι απόψεις μας γι’ αυτά». Αυτή η αρχή μπορεί να βοηθήσει τους ηγέτες να επικεντρωθούν σε αυτά που μπορούν να ελέγξουν, όπως οι δικές τους ενέργειες και αποφάσεις, αντί να αγχώνονται για εξωτερικούς παράγοντες που βρίσκονται εκτός του ελέγχου τους.
2. Αυτοσυγκράτηση και συναισθηματική νοημοσύνη: Ο Μάρκος Αυρήλιος έγραψε: «Έχε τον έλεγχο του μυαλού σου – όχι των εξωτερικών γεγονότων. Αν το καταλάβεις αυτό, θα βρεις δύναμη». Αυτή η ιδέα υπογραμμίζει τη σημασία της αυτοσυγκράτησης και της διαχείρισης των συναισθημάτων, μια δεξιότητα που είναι απαραίτητη για τους σύγχρονους ηγέτες.
3. Αποδοχή της μοίρας (Amor Fati): Ο Σενέκας έλεγε: «Όλο το μέλλον βρίσκεται στην αβεβαιότητα: ζήστε αμέσως». Αυτή η προσέγγιση ενθαρρύνει τους ηγέτες να αποδεχτούν τις αναποδιές και τις αλλαγές ως μέρος της ζωής και να τις χρησιμοποιήσουν ως ευκαιρίες για ανάπτυξη.
4. Ηθική και ακεραιότητα: Ο Μάρκος Αυρήλιος ανέφερε: «Μην σπαταλάς άλλο χρόνο επιχειρηματολογώντας για το πώς πρέπει να είναι ένας καλός άνθρωπος. Γίνε εσύ αυτός». Αυτή η αρχή υπογραμμίζει τη σημασία της ηθικής συμπεριφοράς και της ακεραιότητας, που είναι θεμελιώδεις για την αποτελεσματική ηγεσία.

---

Πρακτικές Εφαρμογές στη Σύγχρονη Ηγεσία

Οι αρχές του Στωικισμού μπορούν να εφαρμοστούν σε πολλούς τομείς της σύγχρονης ηγεσίας:

1. Διαχείριση της αβεβαιότητας: Σε έναν κόσμο γεμάτο απρόβλεπτες αλλαγές, οι ηγέτες μπορούν να χρησιμοποιήσουν τη στωική προσέγγιση για να διατηρήσουν την ψυχραιμία τους. Όπως έγραψε ο Σενέκας: «Κανένας άνθρωπος δεν έχει τη δύναμη να αλλάξει όλα όσα θέλει, αλλά είναι στη δική του ευχέρεια να μη θέλει όλα όσα δεν μπορεί να έχει».
2. Αποτελεσματική λήψη αποφάσεων: Οι Στωικοί υποστήριζαν τη χρήση της λογικής και της λογικής σκέψης. Ο Μάρκος Αυρήλιος έλεγε: «Το πρόβλημα δεν το συνιστούν τα εξωτερικά πράγματα, αλλά η προσωπική μας αξιολόγηση». Αυτή η προσέγγιση μπορεί να βοηθήσει τους ηγέτες να λαμβάνουν καλύτερες αποφάσεις, βασισμένες σε δεδομένα και όχι σε συναισθήματα.
3. Ανθεκτικότητα και αντοχή: Οι Στωικοί πίστευαν ότι τα εμπόδια και οι δυσκολίες είναι ευκαιρίες για ανάπτυξη. Όπως ανέφερε ο Σενέκας: «Είσαι άτυχος αν δεν έχεις περάσει ποτέ καμία δυστυχία. Αν έχεις περάσει τη ζωή σου χωρίς κανένα εχθρό, τότε δεν ξέρει κανείς για τι είσαι ικανός, ούτε καν εσύ ο ίδιος». Αυτή η προσέγγιση ενθαρρύνει τους ηγέτες να αντιμετωπίζουν τις προκλήσεις με ανθεκτικότητα.
4. Ηθική ηγεσία: Οι Στωικοί υπογράμμιζαν τη σημασία της ηθικής συμπεριφοράς. Όπως έγραψε ο Μάρκος Αυρήλιος: «Η ευτυχία του ανθρώπου βρίσκεται στη συμφωνία της βούλησής του με το θείο λόγο που διέπει τον κόσμο». Αυτή η αρχή μπορεί να οδηγήσει τους ηγέτες στην προώθηση του κοινού καλού και στην ηθική λήψη αποφάσεων.

---

Συμπέρασμα

Ο συνδυασμός του Στωικισμού με τη σύγχρονη ηγεσία προσφέρει μια ισχυρή προσέγγιση για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της σύγχρονης εποχής. Με την επικέντρωση στην αυτοσυγκράτηση, τη λογική και την αποδοχή των γεγονότων που δεν μπορούμε να ελέγξουμε, οι ηγέτες μπορούν να αναπτύξουν την ψυχραιμία, την ηθική και την αποτελεσματικότητα που απαιτείται για να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του σημερινού κόσμου. Όπως έγραψε ο Μάρκος Αυρήλιος: «Ζήστε κάθε μέρα σαν να ήταν η τελευταία σας, και θα βρείτε τη γαλήνη και την ευτυχία». Ο Στωικισμός δεν είναι απλώς μια αρχαία φιλοσοφία, αλλά ένα πρακτικό εργαλείο που μπορεί να βοηθήσει τους σύγχρονους ηγέτες να διαχειριστούν την πολυπλοκότητα και την αβεβαιότητα με γαλήνη και σοφία.

Οι λέξεις που χρησιμοποιούμε καθημερινά επηρεάζουν σημαντικά τη σκέψη, τη συμπεριφορά και την ψυχολογία μας. Ορισμένα γλωσσικά μοτίβα μπορούν να μας περιορίσουν, να μας αποθαρρύνουν ή να εμποδίσουν την πρόοδό μας. Όταν εκφραζόμαστε αρνητικά ή αποθαρρυντικά, μειώνουμε τις πιθανότητες να αναλάβουμε δράση και να βελτιωθούμε. Ωστόσο, αντικαθιστώντας αυτά τα αρνητικά μοτίβα με πιο ενδυναμωτικές φράσεις, μπορούμε να ενισχύσουμε την αυτοπεποίθησή μας, να προάγουμε τη θετική σκέψη και να επιτύχουμε περισσότερους στόχους. Σε αυτό το πλαίσιο, η αλλαγή γλώσσας δεν αφορά μόνο τις λέξεις, αλλά και τη στάση μας απέναντι στις προκλήσεις της ζωής.

Παρακάτω ακολουθούν 20 αρνητικά λεκτικά μοτίβα που χρησιμοποιούμε στην καθημερινότητα μας και οι εναλλακτικές που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε ώστε να αλλάξουμε τον τρόπο σκέψη μας και κατ’ επέκταση την ζωή μας.

1. “Δεν μπορώ”
   Όταν λες “δεν μπορώ”, κλείνεις τον εαυτό σου στην αδυναμία. Με το

“θα προσπαθήσω”

ανοίγεις το μυαλό σου στις δυνατότητες και στην προσπάθεια που είναι σημαντική για την επιτυχία.

2. “Είναι πολύ δύσκολο”
   Όταν κάτι φαίνεται δύσκολο, συχνά προκαλεί αποθάρρυνση. Με το 

“απλά θα πάρει χρόνο”

αναγνωρίζεις ότι η δυσκολία δεν είναι ανυπέρβλητη, απλά απαιτεί περισσότερη αφοσίωση.

3. “Είμαι κακός σε αυτό”
   Αυτή η φράση κλειδώνει τη σκέψη σου στην αποτυχία. Αντίθετα, το 

“μαθαίνω ακόμα” 

δείχνει ότι βρίσκεσαι στη διαδικασία μάθησης και βελτίωσης.

4. “Ποτέ δεν θα το καταφέρω”
   Η λέξη “ποτέ” είναι πολύ απόλυτη. Το 

“θα συνεχίσω να προσπαθώ” 

σε ενθαρρύνει να δώσεις χρόνο και να μην εγκαταλείπεις τις προσπάθειες.

5. “Είναι αδύνατο”
   Τίποτα δεν είναι πραγματικά αδύνατο χωρίς προσπάθεια. Το 

“ας δούμε τι μπορώ να κάνω” 

σε κάνει να εστιάσεις σε μικρά βήματα προς μια λύση.

6. “Δεν αξίζω”
   Αυτή η φράση μειώνει την αυτοεκτίμησή σου. Το 

“αξίζω την προσπάθεια” 

σου θυμίζει ότι έχεις αξία και ότι πρέπει να επενδύσεις στον εαυτό σου.

7. “Φταίει η τύχη μου”
   Όταν κατηγορείς την τύχη, αρνείσαι τον έλεγχο πάνω στη ζωή σου. Το 

“θα βελτιώσω ό,τι μπορώ να ελέγξω” 

σου δίνει τη δύναμη να αναλάβεις δράση.

8. “Έτσι είμαι εγώ”
   Αυτή η φράση σταματά την προσωπική ανάπτυξη. Το 

“μπορώ να βελτιωθώ αν το θέλω” 

σε ενθαρρύνει να δεις τον εαυτό σου ως κάτι που μπορεί να αλλάξει προς το καλύτερο.

9. “Δεν έχω χρόνο”
   Ο χρόνος είναι θέμα προτεραιοτήτων. Το 

“θα οργανώσω τον χρόνο μου καλύτερα” 

δείχνει ότι μπορείς να κάνεις καλύτερη διαχείριση και να βρεις χρόνο για ό,τι έχει σημασία.

10. “Αποτυγχάνω συνεχώς”
    Η αποτυχία είναι μέρος της επιτυχίας. Το 

“αποτυχία είναι μέρος της μάθησης” 

σε βοηθά να δεις την αποτυχία ως ευκαιρία για βελτίωση.

11. “Οι άλλοι τα καταφέρνουν καλύτερα από μένα”
    Αυτή η σύγκριση είναι άδικη για σένα. Με το 

“ο καθένας προχωράει με τον δικό του ρυθμό”

εστιάζεις στη δική σου πρόοδο, χωρίς να συγκρίνεις τον εαυτό σου με τους άλλους.

12. “Δεν είναι δικό μου πρόβλημα”
    Αυτό το μοτίβο αποφεύγει την ευθύνη. Το 

“πώς μπορώ να βοηθήσω;”

 σε κάνει να αναλάβεις πρωτοβουλία και να συμβάλλεις στην επίλυση προβλημάτων.

13. “Δεν είναι δίκαιο”
    Συχνά, η ζωή δεν είναι δίκαιη, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να εγκαταλείψεις. Το 

“θα βρω έναν τρόπο να το αντιμετωπίσω” 

σε βοηθά να αντιμετωπίσεις τις δυσκολίες αντί να εστιάζεις στην αδικία.

14. “Δεν ξέρω τι να κάνω”
    Το να μη γνωρίζεις κάτι είναι φυσικό, αλλά το να μένεις εκεί, σε σταματάει. Το 

“θα αναζητήσω λύσεις” 

σου δίνει ώθηση να ψάξεις και να μάθεις περισσότερα.

15. “Δεν έχει σημασία”
    Κάθε μικρή ενέργεια έχει σημασία για την πρόοδο. Το 

“όλα τα βήματα μετράνε” 

σε ενθαρρύνει να δεις τη συνολική εικόνα και να αναγνωρίσεις τη σημασία των προσπαθειών σου.

16. “Δεν είμαι αρκετά έξυπνος”
    Αυτή η σκέψη περιορίζει τη δυνατότητά σου να βελτιωθείς. Το 

“η εξάσκηση βελτιώνει την ικανότητά μου” 

σου θυμίζει ότι η γνώση και η ικανότητα αναπτύσσονται με την πρακτική.

17. “Πάντα έτσι γίνεται”
    Όταν πιστεύεις ότι τα πράγματα δεν αλλάζουν, αποθαρρύνεσαι. Το 

“μπορώ να το αλλάξω” 

σου δίνει την ελπίδα και τη δύναμη να κάνεις τη διαφορά.

18. “Δεν μπορώ να το κάνω μόνος”
    Είναι εντάξει να χρειάζεσαι βοήθεια. Το 

“μπορώ να ζητήσω βοήθεια αν χρειαστεί” 

δείχνει ότι αναγνωρίζεις πότε να ζητάς υποστήριξη, χωρίς να το βλέπεις ως αδυναμία.

19. “Δεν με νοιάζει”
    Αυτή η φράση δείχνει αποσύνδεση και αδιαφορία. Με το 

“τι μπορώ να μάθω από αυτό;” 

μετατρέπεις κάθε εμπειρία σε ευκαιρία μάθησης.

20. “Δεν υπάρχει ελπίδα”
    Η απελπισία σε παραλύει. Το 

“υπάρχει πάντα κάτι που μπορώ να κάνω” 

σου θυμίζει ότι πάντα υπάρχουν τρόποι να προχωρήσεις, ακόμα και σε δύσκολες καταστάσεις.

Αυτά τα μοτίβα επηρεάζουν βαθιά τον τρόπο που βλέπουμε τον εαυτό μας και τον κόσμο. Ποιο από αυτά πιστεύεις ότι θα ήθελες να αλλάξεις περισσότερο στην καθημερινότητά σου;

Σωκράτης μὲν γάρ, λακτίσαντος αὐτὸν νεανίσκουθρασέος μάλα καὶ βδελυροῦ, τοὺς ἀμφ᾽ αὑτὸν ὁρῶν ἀγανακτοῦντας καὶσφαδάζοντας ὡς καὶ διώκειν αὐτὸν ἐθέλειν, ‘ἆρ᾽’ ἔφησε ‘καὶ εἲ μ᾽ ὄνος ἐλάκτισεν, ἀντιλακτίσαι τοῦτον ἠξιώσατ᾽ ἄν;’ οὐ μὴν ἐκεῖνός γε παντελῶςκατεπροίξατο, πάντων [p. 23] δ᾽ αὐτὸν ὀνειδιζόντων καὶ λακτιστὴν ἀποκαλούντων ἀπήγξατο.
(Κάποτε ένας θρασύτατος και κακομαθημένος νεαρός κλώτσησε τον Σωκράτη. Αυτός όμως, βλέποντας τους παραβρισκόμενους να αγανακτούν για αυτήν την πράξη και να θέλουν να τον καταδιώξουν τον νεαρό, τους είπε τα εξής: «Επειδή με κλώτσησε ένα γαϊδούρι, θέλετε να του ανταποδώσω την κλοτσιά;»)
Ένα παρεμφερές απόσπασμα υπάρχει και στον Διογένη Λαέρτιο , συγκεκριμένα στο έργο του «Φιλοσόφων βίων και δογμάτων συναγωγή» :
Όθεν και λακτισθέντα, επειδή ηνέσχετο, τίνος θαυμάσαντος, ειπείν, ει δε με όνος ελάκτισε, δίκην αν αυτώ ελάγχανον;
Σε ελεύθερη μετάφραση “αν με κλοτσούσε γάιδαρος, θα τον πήγαινα στο δικαστήριο;”

Το παραπάνω απόσπασμα από τη ζωή του Σωκράτη μας δίνει την έμπνευση και την γνώση να αντιμετωπίσουμε έναν θυμωμένο άνθρωπο.

Πηγή: https://www.ellinikahoaxes.gr/2016/06/06/sokratis_gaidaros/

Αυτή η σκέψη με έχει βοηθήσει αρκετές φορές να παραμείνω ψύχραιμος μπροστά σε ένα μαινόμενο άνθρωπο, ξέροντας πως απέναντι μου έχω ένα θηρίο, ένα ζώο. Πως είναι δυνατό να επικοινωνήσει ένας άνθρωπος με ένα ζώο;

Τη στιγμή που έρχεται ο θυμός τα ηνία του εγκεφάλου μας τα παίρνει η αμυγδαλή, μια δομή που είναι υπεύθυνη για τα συναισθήματα. Τι στιγμή που συμβαίνει αυτό απενεργοποιείται ο προμετωπιαίος λοβός που είναι υπεύθυνος για τις λογικές πράξεις, έτσι ο άνθρωπος εισέρχεται σε μια ζωώδη κατάσταση, διότι όταν λειτουργεί ή μία δομή, σταματάει η άλλη, δεν μπορούν να λειτουργήσουν και οι δύο ταυτόχρονα.

Όσο περισσότερο θυμώνει κάποιος μπροστά μου τόσο περισσότερο εξαφανίζεται από τα μάτια μου. Μπορεί να με τρομάξει σαν ένα λυσσασμένο σκυλί, θα φροντίσω όμως να απομακρυνθώ από αυτό χωρίς να ανοίξω κουβέντα μαζί του.

Το 2009 κυκλοφόρησε το βιβλίο του Simon Sinek με τίτλο «ΞΕΚΙΝΗΣΤΕ ΑΠΟ ΤΟ ΓΙΑΤΙ, ΠΩΣ ΟΙ ΜΕΓΑΛΟΙ ΗΓΕΤΕΣ ΕΜΠΝΕΟΥΝ ΤΟΥΣ ΠΑΝΤΕΣ ΝΑ ΔΡΑΣΟΥΝ». Σε αυτό το βιβλίο ο Sinek περιγράφει το μοτίβο που χρησιμοποιούν όλοι όσοι έχουν καταφέρει μεγάλα επιτεύγματα, από την Apple και τους αδελφούς Right έως τον Martin Luther King.

Το βιβλίο αυτό πραγματεύεται ένα φυσικό μοντέλο σκέψης, δράσης και επικοινωνίας που καθιστά ορισμένους ηγέτες ικανούς να εμπνέουν τους ανθρώπους γύρω τους.

Και γιατί χρειάζεται η έμπνευση; Για να αποφύγουμε την χειραγώγηση και να δημιουργήσουμε αφοσίωση. Οι περισσότερες εταιρίες έχουν τακτικούς πελάτες και όχι αφοσιωμένους. Θα αγοράσουν από εσάς το προϊόν σας ή την υπηρεσία σας επειδή τους κάνατε μια καλή έκπτωση (αυτό λέγεται χειραγώγηση) αλλά με την πρώτη ευκαιρία θα το προμηθευτούν  κι από αλλού. Ο αφοσιωμένος πελάτης θα αγοράζει μόνο από εσάς και από κανένα άλλο. Ας πάρουμε παράδειγμα την Apple, ο κόσμος λατρεύει τα προϊόντα της και δεν τα αλλάζει με καμιά άλλη μάρκα, ακόμα κι αν είναι καλύτερα, οι χρήστες των προϊόντων της Apple πραγματικά τρελαίνονται να ανοίγουν το laptop τους στο αεροδρόμιο και να φαίνεται το διάσημο μήλο.

Υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στον τακτικό και στον αφοσιωμένο πελάτη. Τακτικός είναι ένας πελάτης που έχει συχνές εμπορικές συναλλαγές μαζί σου. Αφοσιωμένος είναι ο πελάτης που είναι διατεθειμένος  να απορρίψει ένα καλύτερο προϊόν ή μια καλύτερη τιμή και να μείνει πιστός σ’ εσένα.

Ας έχουμε λοιπόν υπόψιν μας ότι οι μέθοδοι χειραγώγησης οδηγούν σε συναλλαγές και όχι σε αφοσίωση.

Ο ΧΡΥΣΟΣ ΚΥΚΛΟΣ

Ο χρυσός κύκλος όπως ονομάζει ο Sinek  το μοντέλο του αποτελείται από τρεις κύκλους ο ένας μέσα στον άλλο.

Ξεκινώντας από τον εξωτερικό κύκλο συναντάμε το ΤΙ όπου όλοι μας ξέρουμε ΤΙ κάνουμε, στη συνέχεια συναντάμε το ΠΩΣ, όπου κάποιοι ξέρουν ΠΩΣ το κάνουν, αλλά πολλοί λίγοι ξέρουν ΓΙΑΤΙ κάνουν αυτό που κάνουν, όχι με την έννοια να «βγάλω κέρδος» αυτό είναι ένα αποτέλεσμα. Με το ΓΙΑΤΙ εννοούμε τον σκοπό, ποια είναι τα πιστεύω σας, γιατί υπάρχει ο οργανισμός σας, γιατί σηκώνεστε από το κρεβάτι το πρωί.

Ο συνήθης κόσμος σκέφτεται από έξω προς τα μέσα, αλλά οι άνθρωποι που εμπνέουν σκέφτονται από μέσα προς τα έξω. Ας δούμε ένα παράδειγμα:

Κατασκευάζουμε τέλειους ηλεκτρονικούς υπολογιστές.

Είναι όμορφα σχεδιασμένοι, απλοί στην χρήση και φιλικοί προς τον χρήστη.

Θέλετε να αγοράσετε έναν;

Σίγουρα δεν είναι η πιο συναρπαστική διαφήμιση, αλλά έτσι πουλάνε οι περισσότερες εταιρίες. Πρώτα ξεκινούν με το ΤΙ «Κατασκευάζουμε τέλειους ηλεκτρονικούς υπολογιστές», , ύστερα μας λένε ΠΩΣ το κάνουν «Είναι όμορφα σχεδιασμένοι, απλοί στην χρήση και φιλικοί προς τον χρήστη» και ύστερα κάνουν μια πρόσκληση σε δράση και αναμένουν μια συγκεκριμένη συμπεριφορά.

Ας ξαναγράψουμε το παράδειγμα ξεκινώντας από το ΓΙΑΤΙ.

Ότι κι αν κάνουμε πιστεύουμε στην αμφισβήτηση του κατεστημένου. Πιστεύουμε στο να σκέφτεται κανείς διαφορετικά.

Ο τρόπος που αμφισβητούμε το κατεστημένο είναι να σχεδιάζουμε όμορφα τα προϊόντα μας, να τα κάνουμε απλά στην χρήση και φιλικά προς τον χρήστη.

Έτσι κατασκευάζουμε τέλειους ηλεκτρονικούς υπολογιστές.

Θέλετε να αγοράσετε έναν;

Πρόκειται για ένα τελείως διαφορετικό μήνυμα.

Εσάς ποιο είναι το δικό σας ΓΙΑΤΙ;

Η συμπεριληπτική ηγεσία αποτελεί ένα κρίσιμο στοιχείο για τη δημιουργία ενός δίκαιου και αποδοτικού εργασιακού περιβάλλοντος. Ο ηγέτης που ενσωματώνει τη συμπεριληπτικότητα όχι μόνο ενισχύει την αίσθηση του ανήκειν μεταξύ των μελών της ομάδας, αλλά και αυξάνει την παραγωγικότητα και την καινοτομία.

Τι είναι όμως η ηγεσία χωρίς αποκλεισμούς;

Η συμπεριληπτική ηγεσία περιλαμβάνει χαρακτηριστικά στα οποία βασίζονται οι ηγέτες για να αναζητήσουν και να αγκαλιάσουν διαφορετικές ιδεολογίες. Έτσι, μπορούν να υποστηρίξουν την αποτελεσματική λήψη αποφάσεων και να συνεργαστούν με συναδέλφους για να παρακινήσουν και να οδηγήσουν τις ομάδες τους προς την ατομική και κοινή επιτυχία.

Επιπλέον, οι ηγέτες χωρίς αποκλεισμούς τείνουν να γνωρίζουν περισσότερο τις προκαταλήψεις και τις προτιμήσεις τους. Αυτή η αυτοκριτική μπορεί συχνά να έχει ως αποτέλεσμα να είναι πιο υπομονετικοί, να ακούν ενεργά τις ομάδες τους και να είναι ανοιχτοί σε διαφορετικές ιδέες και τρόπους σκέψης.

Εκτός από αυτά τα χαρακτηριστικά, η συμπεριληπτική ηγεσία περιλαμβάνει επίσης αλλαγές σε αυξητικά επίπεδα αντί να ξεκινά μεγάλες μεταβάσεις στον εργασιακό χώρο ή στις διαδικασίες.

Πώς να εξασκήσετε την περιεκτική ηγεσία

Η χωρίς αποκλεισμούς ηγεσία ξεκινά με συμπόνια

Πρώτα και κύρια, η συμπονετική ηγεσία είναι υψίστης σημασίας για τους ηγέτες χωρίς αποκλεισμούς.

Η συμπόνια είναι το θεμέλιο της ικανότητάς μας να κατανοούμε τι περνάει ο άλλος, να συνδεόμαστε μαζί του σε συναισθηματικό επίπεδο και να αναλαμβάνουμε ουσιαστική δράση για να βελτιώσουμε την κατάστασή τους. Περισσότερο από το να δείχνουν απλώς ενσυναίσθηση στο χώρο εργασίας, οι συμπονετικοί ηγέτες μετακινούνται από έναν ιδιωτικό χώρο με ενσυναίσθηση σε εξωτερικές, απτές ενέργειες. Η συμπόνια θα πρέπει να σας εκτοξεύει να κάνετε κάτι ουσιαστικό – ό,τι είναι αυτό για εσάς ή για άλλους ανθρώπους – και θα πρέπει να φαίνεται.

Οι ηγέτες χωρίς αποκλεισμούς μπορούν να ενθαρρύνουν τους συναδέλφους τους να είναι πιο συμπονετικοί ασκώντας ενσυναίσθηση και στη συνέχεια συνειδητά, σκόπιμα συμμετέχοντας σε πράξεις ηγεσίας χωρίς αποκλεισμούς.

Όταν οι οργανισμοί δεσμεύονται να συγχωνεύσουν τη συμπόνια και την ένταξη – και χρησιμοποιούν αυτή τη δύναμη για να μεταμορφώσουν τους πολιτισμούς τους προς το καλύτερο – τα άτομα υιοθετούν αυτές τις 7 πράξεις ηγεσίας χωρίς αποκλεισμούς. Αυτές οι πράξεις οδηγούν το δρόμο στην πλήρη, ουσιαστική και αυθεντική συμμετοχή κάθε ατόμου στον οργανισμό. Κάθε πράξη έχει την ικανότητα να αλλάζει ζωές, να ανοίγει πόρτες και να χτίζει γέφυρες.

Ακολουθούν τα εφτά βασικά βήματα για την επίτευξη της συμπεριληπτικής ηγεσίας.

1. Αυτογνωσία και Ενσυναίσθηση

Ο ηγέτης πρέπει να έχει βαθιά αυτογνωσία και να κατανοεί τα δικά του προνόμια και ασυνείδητες προκαταλήψεις. Επίσης, η ενσυναίσθηση είναι κρίσιμη, καθώς βοηθά τον ηγέτη να κατανοεί και να συναισθάνεται τις εμπειρίες των άλλων.

Μερικές φορές αυτό μπορεί να σημαίνει ότι ζητάτε ανατροφοδότηση, παραδέχεστε τα δικά σας λάθη και αποτυχίες, αντανακλάτε τη δική σας ανατροφή, το υπόβαθρο και την κοινωνική σας ταυτότητα, μιλάτε για τα συναισθήματα και τις εμπειρίες σας, ή υποστηρίζετε τις δικές σας ανάγκες.

Πρέπει να έχετε υψηλό επίπεδο αυτογνωσίας. Κατανοήστε τις δικές σας προκαταλήψεις, δυνατά σημεία και αδυναμίες και να είστε άνετοι για να μπορείτε να συμμετέχετε σε πράξεις ηγεσίας χωρίς αποκλεισμούς. Εάν αισθάνεστε άνετα με τον εαυτό σας, αυτή η εμπιστοσύνη θα αντηχεί σε όλες τις άλλες πράξεις ηγεσίας χωρίς αποκλεισμούς.

2. Ενίσχυση της κοινωνικής επίγνωσης

Από την αυτογνωσία προέρχεται η κοινωνική επίγνωση, ένα μέρος της συναισθηματικής νοημοσύνης, που συνδέεται με την αποτελεσματικότητα της ηγεσίας. Η κοινωνική ευαισθητοποίηση είναι το νόμισμα του διαλόγου και των σχέσεων μας με τους άλλους ανθρώπους.

Όταν οι άνθρωποι στερούνται κοινωνικής επίγνωσης, έχουν πρόβλημα στην επικοινωνία ή τείνουν να λένε τα λάθος πράγματα τη λάθος στιγμή.

Καθώς δίνετε προσοχή σε ό,τι συμβαίνει γύρω σας, χρησιμοποιήστε τις πληροφορίες που συλλέγετε για να οικοδομήσετε μια κουλτούρα ηγεσίας χωρίς αποκλεισμούς. Για παράδειγμα, εάν προσληφθεί ένα νέο άτομο, αφιερώστε λίγο χρόνο για να το γνωρίσετε, να του δείξετε και να προσφερθείτε να το βοηθήσετε να εγκλιματιστεί. Απλές πράξεις συμμετοχικότητας μπορούν να βοηθήσουν στην οικοδόμηση μιας κουλτούρας σεβασμού στον οργανισμό σας.

3. Δημιουργία Ανοικτού Διαλόγου

Ο ανοικτός διάλογος είναι θεμελιώδης για τη συμπεριληπτική ηγεσία. Ο ηγέτης πρέπει να ενθαρρύνει την ελεύθερη έκφραση απόψεων και να δημιουργήσει ένα περιβάλλον όπου όλοι αισθάνονται άνετα να μιλήσουν και να μοιραστούν τις ιδέες τους χωρίς φόβο κρίσης ή απορρίψεως.

Η ακρόαση είναι επίσης ένα ισχυρό εργαλείο και, όταν χρησιμοποιείται σωστά, μπορεί να βοηθήσει τον ακροατή να ανακαλύψει 3 πράγματα: τα γεγονότα, καθώς και τα υποκείμενα συναισθήματα και αξίες.

Ως ηγέτης, έχετε την ευκαιρία να εξασκήσετε αποτελεσματικές δεξιότητες ακρόασης σε καθημερινές συνομιλίες, είτε οι υπάλληλοί σας μοιράζονται προσωπικές ιστορίες είτε ζητούν τη βοήθειά σας για να δουλέψουν σε μια δύσκολη εργασία.

Ακούγοντας για να κατανοήσετε, υπερβαίνετε την ενεργητική ακρόαση για να αποκτήσετε μια πιο ακριβή εικόνα των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η ομάδα σας. Είστε καλύτερα εξοπλισμένοι για να επιλύσετε συγκρούσεις και αυξάνετε την αποτελεσματικότητα καθώς και τη συμμετοχή και τις ικανότητες επικοινωνίας.

Αυξήστε την αποτελεσματικότητα, βελτιώστε τη δέσμευση των εργαζομένων, μειώστε τις παρεξηγήσεις και σπαταλήστε λιγότερο χρόνο αναβαθμίζοντας τις δεξιότητες της ομάδας σας, ώστε να ακούει πραγματικά να καταλαβαίνει ο ένας τον άλλον.

4. Ενίσχυση της Συμμετοχής και της Ενσωμάτωσης

Η ενσωμάτωση όλων των μελών της ομάδας στη λήψη αποφάσεων και στις καθημερινές δραστηριότητες είναι καίριας σημασίας. Ο ηγέτης πρέπει να διασφαλίσει ότι κάθε φωνή ακούγεται και ότι κάθε μέλος αισθάνεται ότι συνεισφέρει και εκτιμάται. Αυτό επιτυγχάνεται με τη δημιουργία συνδέσεων μεταξύ των ανθρώπων σας. Εάν μπορείτε να δημιουργήσετε κοινωνικές συνδέσεις, είναι πιο πιθανό να έχετε αυτό που χρειάζεστε όταν το χρειάζεστε και η σύνδεση συνδέεται άμεσα με την ευημερία των εργαζομένων. Από την άλλη πλευρά, όταν οι κοινωνικές συνδέσεις είναι χαμηλές, τα άτομα διατρέχουν τον κίνδυνο να βιώσουν απομόνωση, φόβο, δυσπιστία, περιορισμένη πρόσβαση σε πληροφορίες και αρνητικές επιπτώσεις στην απόδοση της εργασίας.

5. Συνεχής Εκπαίδευση και Ανάπτυξη

Η συνεχής εκπαίδευση και ανάπτυξη σε θέματα συμπεριληπτικότητας και διαφορετικότητας είναι αναγκαία για όλους τους ηγέτες. Αυτό περιλαμβάνει την ενημέρωση για τις νέες πρακτικές και τις στρατηγικές που προάγουν τη συμπεριληπτικότητα.

6. Διαφανής Λογοδοσία

Η διαφανής λογοδοσία είναι σημαντική για τη δημιουργία εμπιστοσύνης και αίσθησης δικαιοσύνης. Ο ηγέτης πρέπει να είναι διαφανής σχετικά με τις αποφάσεις του και τις διαδικασίες του και να είναι ανοιχτός σε ανατροφοδότηση και κριτική.

7. Υποστήριξη και Καθοδήγηση

Η υποστήριξη και η καθοδήγηση των μελών της ομάδας είναι κρίσιμη. Ο ηγέτης πρέπει να προσφέρει συνεχώς υποστήριξη και να είναι διαθέσιμος για καθοδήγηση και συμβουλές, βοηθώντας τα μέλη της ομάδας να αναπτύξουν τις δεξιότητες και τις ικανότητές τους.

Η συμπεριληπτική ηγεσία δεν είναι απλώς μια ιδέα, αλλά μια συνεχής δέσμευση και πράξη. Ακολουθώντας αυτά τα εφτά βήματα, οι ηγέτες μπορούν να δημιουργήσουν ένα περιβάλλον που ενισχύει την αποδοτικότητα, την καινοτομία και τη δικαιοσύνη, όπου κάθε μέλος αισθάνεται ότι ανήκει και ότι η συμβολή του έχει αξία.